Bị cảm cúm, ho có nên ăn yến sào không?
Nhà có người đang cảm cúm, ho húng hắng mấy hôm, người mệt không muốn ăn gì — nhiều gia đình nghĩ ngay tới việc chưng một chén yến cho mau khỏe. Câu hỏi chúng tôi nhận nhiều nhất là: đang cảm, đang ho thì ăn yến sào được không, hay phải đợi khỏi hẳn. Là người làm nghề yến từ năm 2012 tại Khánh Hòa, chúng tôi xin trả lời thẳng và có phân biệt rõ từng giai đoạn, vì đây là chuyện sức khỏe chứ không phải chuyện bán hàng.
Câu trả lời ngắn gọn
Yến sào không chống chỉ định với người bị cảm cúm hay ho thông thường. Nhưng theo kinh nghiệm nghề của chúng tôi, thời điểm dùng mới là điều đáng bàn: giai đoạn đang mệt nhất thường không phải lúc tốt nhất để nạp một món đạm cô đặc. Chờ qua giai đoạn cấp, khi người bắt đầu đỡ và ăn uống trở lại được, mới là lúc yến phát huy đúng vai trò của nó.
- ✓ Đang sốt cao, mệt lả, buồn nôn, không ăn nổi: chưa vội dùng yến, ưu tiên nghỉ, uống đủ nước và đi khám.
- ✓ Đã đỡ sốt, bắt đầu ăn lại được nhưng còn yếu: đây là lúc hợp để bồi bổ.
- ✓ Mới ốm dậy, người còn xanh xao: đúng nhóm mà yến sào được khuyên dùng.
- ✓ Bất cứ lúc nào triệu chứng nặng hoặc kéo dài: đi khám bác sĩ trước đã.
Vì sao nên đợi qua cơn
Có hai lý do, và chúng tôi xin tách bạch rõ vì chúng không cùng một hạng.
Lý do thứ nhất, có cơ sở sinh lý hơn cả: tổ yến là đạm cô đặc dạng glycoprotein phân tử lớn, protein chiếm khoảng 45% đến 65% trọng lượng khô. Loại đạm này khó tiêu hơn đạm thường. Khi người đang sốt, đang mệt, hệ tiêu hóa cũng yếu theo, nạp vào lúc đó dễ đầy bụng, khó chịu hơn là bổ.
Lý do thứ hai, thuộc về quan niệm Đông y: yến được xem là món có tính mát. Nhiều người vì vậy kiêng dùng khi đang cảm lạnh, ho có đờm. Chúng tôi nói rõ đây là quan niệm truyền thống, không phải kết luận y khoa đã được nghiên cứu chứng minh — bạn cứ biết để tự cân nhắc, chúng tôi không dùng nó để dọa hay để bán thêm.
Những điều chúng tôi không hứa
Mùa chuyển mùa là mùa của những lời quảng cáo. Chúng tôi chọn nói thẳng.
Thứ chúng tôi nói được là: yến sào là món bồi bổ dễ ăn, nhẹ bụng, phù hợp cho người mới ốm dậy — giai đoạn cơ thể cần lấy lại sức mà miệng còn nhạt, ăn cơm chưa thấy ngon. Chuyện yến giúp và không giúp được gì cho sức đề kháng, chúng tôi đã nói rõ trong bài yến sào có giúp tăng sức đề kháng không.
Ho thì nên chưng thế nào
Khi người nhà đang ho, nhiều gia đình muốn chưng yến kèm thứ gì đó ấm hơn cho dễ chịu. Cách phổ biến là chưng cùng gừng tươi — vị ấm, dễ ăn, hợp với người vừa qua cơn ốm; công thức đầy đủ có trong bài yến chưng gừng tươi.
Xin lưu ý một lần nữa cho rõ: gừng ở đây là để món dễ ăn và ấm bụng hơn, không phải là bài thuốc trị ho. Người đang ho kéo dài vẫn cần đi khám.
Liều dùng khi đang yếu
Liều người lớn vẫn là 3 đến 5 gram yến khô một lần, 2 đến 3 lần một tuần. Khi người còn yếu, bạn nên bắt đầu bằng phần nhỏ hơn bình thường để xem cơ thể có tiếp nhận tốt không, rồi mới dùng đủ phần. Ăn nhiều hơn không làm khỏe nhanh hơn — chuyện này chúng tôi nói kỹ trong bài ăn yến sào bao nhiêu là đủ.
Nếu người bệnh đang uống thuốc, đừng dùng yến cùng lúc với thuốc, và nếu chưa chắc thì hỏi bác sĩ điều trị. Một vài lưu ý khác khi dùng yến có trong bài những lưu ý khi ăn yến sào.
Chưng sao cho không mất chất
Yến tinh chế ngâm nước lạnh hoặc nước mát khoảng 20 đến 30 phút cho sợi tơi mềm, luôn dùng nước dưới 40 độ C. Sau đó chưng cách thủy lửa nhỏ khoảng 20 đến 30 phút. Không chưng lửa lớn hay nấu nhiệt cao kéo dài vì glycoprotein sẽ biến tính và dưỡng chất giảm đi — nguyên tắc là chưng đúng cách quan trọng hơn chưng càng lâu, các bước đầy đủ có trong bài cách chưng yến sào đúng cách.
Nhà đang có người ốm thì thường không ai rảnh đứng bếp. Lúc đó thố yến chưng tươi mở nắp là dùng được ngay, hoặc bạn dùng tổ yến tinh chế chưng tại nhà khi có thời gian và muốn chủ động lượng đường.
Mỹ Vị Yến — yến Khánh Hòa chính gốc, cam kết đền tiền nếu pha trộn.
Nhà yến chính chủ từ năm 2012, thu tổ sau khi chim con đã bay đi, nhặt lông thủ công, không xịt ẩm tăng ký. Bạn cần tư vấn cách dùng cho người nhà đang yếu, gọi cho chúng tôi để được hướng dẫn cụ thể.