Chim yến sống được bao nhiêu năm? Vòng đời chim yến có gì thú vị
Rất nhiều khách đến cửa hàng cầm tổ yến trên tay rồi hỏi chúng tôi một câu giống nhau: con chim làm ra cái tổ này sống được bao lâu, và nó phải mất bao nhiêu ngày mới xây xong? Đây là câu hỏi hay, bởi vì hiểu được vòng đời của con chim yến thì mới hiểu vì sao tổ yến quý, vì sao mỗi năm chỉ thu hoạch được vài lần, và vì sao người làm nghề tử tế không bao giờ lấy tổ khi chim còn đang nuôi con.
Bài viết này chúng tôi gom lại hai nguồn tách bạch rõ ràng: phần tuổi thọ và tập tính của loài yến lấy từ tài liệu sinh học chung về loài chim yến, còn phần làm tổ, thu hoạch, số lần mỗi năm là những gì chúng tôi tận mắt thấy suốt hơn mười năm chăm ba nhà yến chính chủ tại Khánh Hòa.
Chim yến sống được bao lâu?
Theo các tài liệu sinh học về loài chim yến, một con chim yến sống được khoảng 15 đến 20 năm trong tự nhiên. Đây là con số được nhiều tài liệu nhắc lại chứ không phải kết quả của một nghiên cứu đơn lẻ, nên chúng tôi nói khoảng chứ không nói một con số chính xác.
Điều khiến chúng tôi nể loài chim này là chúng gần như không có tuổi nghỉ. Còn khỏe là còn ghép đôi, còn làm tổ, còn nuôi con cho tới gần cuối đời. Ở nhà yến, có những cặp chim gắn bó với đúng một vị trí trên vách suốt nhiều mùa liền, năm nào cũng quay về đúng chỗ cũ.
Nói cho đúng: tuổi thọ trên là của loài chim yến nói chung trong điều kiện tự nhiên, không phải con số riêng đo đếm được ở nhà yến của chúng tôi. Chim yến bay ra ngoài kiếm ăn hàng chục cây số mỗi ngày, không ai đeo vòng theo dõi từng con, nên không nhà yến nào dám khẳng định tuổi thọ cụ thể của đàn chim mình.
Một năm chim làm mấy tổ?
Ở ba nhà yến của chúng tôi tại Nha Trang, Cam Lâm và Khánh Vĩnh, chim yến làm tổ khoảng 3 đến 4 lần mỗi năm. Nghe thì tưởng nhiều, nhưng mỗi lần làm tổ là một hành trình dài đến mức khó tin.
Tổ yến không phải rơm rác chim tha về, mà là nước bọt của chính con chim. Mỗi đêm chim treo mình trên vách, đập cánh giữ thăng bằng giữa không trung, nhả từng giọt nước bọt lên thành tổ. Một đêm như vậy chim chỉ xây thêm được khoảng 1 milimet. Lớp chồng lên lớp, phải mất 30 đến 50 đêm mới có một cái tổ hoàn chỉnh.
Nghĩa là khi bạn cầm một tổ yến trên tay, bạn đang cầm gần hai tháng trời con chim nhịn ngủ. Đó cũng là câu trả lời thật nhất cho thắc mắc vì sao yến sào lại đắt đến vậy.
Chim con bao lâu thì bay?
Sau khi tổ hoàn chỉnh, chim mẹ đẻ trứng và hai vợ chồng chim thay phiên nhau ấp. Chim con mới nở nhỏ xíu, trụi lông, mắt còn nhắm, hoàn toàn phụ thuộc vào bố mẹ mớm mồi.
Từ lúc nở tới lúc mọc đủ lông, cứng cáp và tập bay rời tổ mất khoảng 40 đến 45 ngày. Trong suốt quãng đó, tổ yến là cái nôi của cả một lứa chim non, và chúng tôi tuyệt đối không đụng tới.
- ✓ Chỉ thu tổ sau khi chim con đã bay đi, để lại tổ trống.
- ✓ Không thu tổ khi chim đang ấp trứng.
- ✓ Không thu tổ khi trong tổ còn chim non.
- ✓ Không nuôi nhốt, không can thiệp vào đàn chim.
Thu tổ sao cho nhân đạo
Có khách từng hỏi chúng tôi một câu rất thẳng: lấy tổ của chim đi thì có ác không? Chúng tôi xin trả lời thật, và câu trả lời có thể ngược với điều nhiều người nghĩ.
Nếu không thu cái tổ trống ấy, mùa sinh sản sau con chim sẽ bồi đắp thêm lên chính cái tổ cũ cho to ra. Nghe thì tiện cho chim, nhưng lứa chim con mới lại phải nằm trong một cái tổ cũ đầy vỏ trứng và chất bẩn của lứa trước. Khi mình thu cái tổ trống đi, con chim sẽ làm một cái tổ mới hoàn toàn sạch sẽ cho lứa sau.
Vì vậy hai câu nói tưởng như mâu thuẫn, thu tổ sau khi chim con bay đi và lấy tổ để chim làm lại tổ mới sạch hơn, thật ra là cùng một việc. Cách làm này chúng tôi giữ nguyên từ ngày đầu, và bạn có thể xem chi tiết trong bài quy trình làm sạch và đóng gói yến tại Mỹ Vị Yến.
Những điều thú vị ít biết
Sống với đàn chim hơn mười năm, chúng tôi vẫn thấy loài này có nhiều điểm lạ mà ít người biết.
Vì sao không nuôi nhốt được?
Đây là hiểu lầm chúng tôi phải giải thích gần như mỗi tuần. Nhiều người hình dung nhà yến giống trại gà, có chuồng, có máng ăn. Sự thật hoàn toàn khác.
Chim yến chỉ ăn côn trùng bắt được khi đang bay, không ăn thức ăn người cho, nên không thể nuôi nhốt. Nhà yến chỉ là một ngôi nhà được xây tối, giữ nhiệt độ và độ ẩm phù hợp, có âm thanh dẫn dụ. Chim thấy hợp thì tự bay vào ở, thấy không hợp thì bay đi, hoàn toàn tự nguyện. Người làm nhà yến giống người dọn sẵn một chỗ trọ tử tế rồi chờ, chứ không giữ được con chim nào.
Điều kiện khí hậu và nguồn côn trùng ở Khánh Hòa cũng là lý do vùng này cho chất lượng tổ tốt, chúng tôi có nói kỹ hơn trong bài vì sao vùng nuôi Khánh Hòa cho yến chất lượng vượt trội.
Vòng đời và giá tổ yến
Khi đã biết một cái tổ là 30 đến 50 đêm chim nhịn ngủ, mỗi đêm thêm được 1 milimet, và một năm chim chỉ làm được 3 đến 4 lần, bạn sẽ thấy sản lượng yến thật không thể nhiều như nhiều nơi quảng cáo. Tổ yến quý vì thời gian, chứ không vì ai đó gán cho nó cái giá cao.
Đây cũng là lý do chúng tôi không bao giờ xịt ẩm vào tổ yến để tăng trọng lượng. Xịt ẩm thì tổ nặng hơn, đẹp hơn, ít gãy hơn khi vận chuyển, nhưng khách phải trả tiền cho phần nước. Chúng tôi chấp nhận tổ dễ gãy để khách nhận đúng khối lượng yến thật. Bạn có thể xem tổ yến thô loại 1 hoặc tổ yến tinh chế để thấy đúng hình dạng tổ nguyên bản mà chim làm ra.
Yến sào là thực phẩm bồi bổ, không phải thuốc và không thay thế thuốc chữa bệnh. Nếu bạn đang điều trị bệnh hoặc có thể trạng đặc biệt, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Muốn xem tận mắt tổ yến nguyên bản? Chúng tôi là nhà yến chính chủ tại Khánh Hòa, có xưởng tinh chế đặt ngay tại nhà yến Nha Trang, khách có thể tới xem quy trình.
- Cửa hàng: 170 Nguyễn Thị Minh Khai, Nha Trang
- Điện thoại tư vấn: 0888827909
- Yến Khánh Hòa chính gốc, cam kết đền tiền nếu pha trộn