Tổ yến loại 1 và loại 2 khác nhau thế nào, nên chọn loại nào?

Đứng trước tủ yến, nhiều người cầm hai tổ lên rồi hỏi chúng tôi đúng một câu: hai tổ nhìn khác nhau thế này, cái nào bổ hơn? Câu trả lời thật lòng của người làm nghề là không cái nào bổ hơn cái nào — thứ khác nhau giữa tổ yến loại 1 và loại 2 nằm ở hình dáng cái tổ, chứ không nằm ở dưỡng chất bên trong. Bài này nói rõ từng điểm khác, chênh giá bao nhiêu, và loại nào hợp với nhà bạn.

Xem video: tổ yến đẹp có chắc là yến ngon không?

Đây là chuyện chúng tôi kể trong series Hỏi Xuân Về Yến — Câu 28, quay ngay tại cửa hàng trong lúc ngồi lựa một mẻ tổ mới hái.

Tổ yến thô là gì

Tổ yến thô là tổ vừa được gỡ khỏi nhà yến, chưa qua nhặt lông, chưa qua bất kỳ khâu tạo hình nào. Đây là dạng giữ nguyên hiện trạng nhất của tổ yến — người mua nhìn thấy đúng cái tổ mà con chim đã làm ra, nên cũng là dạng dễ kiểm chứng nhất.

Một tổ yến thô nguyên chất thường nặng khoảng 7 đến 10 gram, thực tế thu hoạch dao động từ 4 đến 12 gram tuỳ tổ. Chúng tôi làm nghề từ năm 2012, hiện có 3 nhà yến chính chủ tại Nha Trang, Cam Lâm và Khánh Vĩnh, và chưa từng gặp hai cái tổ giống hệt nhau về trọng lượng. Bạn nào muốn biết một tổ chưng ra được mấy phần thì xem thêm bài một tổ yến nặng bao nhiêu gram.

Loại 1 là tổ nào

Tổ yến thô loại 1, nhiều nơi gọi là tổ A, là tổ chim làm ở vị trí thuận lợi trên thanh làm tổ nên có hình vòm cung cân đối, hai chân yến nằm gọn hai bên. Bề mặt sạch, ít lông, phần bụng tổ không lẫn phân rêu. Đây là nhóm tổ đẹp nhất trong một mẻ thu hoạch, và cũng là nhóm ít hao hụt nhất khi nhặt lông.

Chúng tôi để nguyên hai chân yến, không cắt bỏ như một số nơi khác — chân yến là phần chim nhả nước bọt làm đầu tiên, cứng chắc và đậm mùi đặc trưng nhất của tổ.

Loại 2 là tổ nào

Tổ yến thô loại 2 chủ yếu là tổ góc: chim làm tổ ngay góc vuông của thanh gỗ hoặc góc tường, nên cái tổ bung ra theo hình tam giác thay vì hình vòm cung. Ngoài tổ góc, nhóm này còn có những tổ dáng chuẩn nhưng khuôn nhỏ hơn bình thường.

Điều nhiều người bất ngờ là tổ góc không hề bẩn hơn. Cùng một nhà yến, cùng một đợt gỡ tổ, thì độ sạch của tổ góc và tổ vòm cung là như nhau — cái khác duy nhất nằm ở chỗ con chim chọn góc tường để làm nhà. Thu hoạch 1kg yến, chúng tôi cũng chỉ chọn ra được khoảng 200 đến 300 gram tổ đạt để bán, và tiêu chuẩn chọn áp cho cả hai loại như nhau.

Khác nhau đúng ở đâu

Giá chênh bao nhiêu

Đây là bảng giá đang áp dụng thật tại cửa hàng 170 Nguyễn Thị Minh Khai, Nha Trang, lấy trực tiếp từ menu của nhà:

Chênh lệch là 150.000đ ở quy cách 50 gram và 300.000đ ở quy cách 100 gram — tính ra khoảng 11%. Nói cách khác, chọn loại 2 là bạn đang trả ít hơn cho phần hình thức, chứ không phải trả ít hơn cho phần dinh dưỡng. Giá có thể thay đổi theo thời điểm, bạn gọi cho chúng tôi để được báo giá mới nhất.

Nên chọn loại nào

Nếu bạn còn phân vân giữa nhiều dòng khác nhau chứ không riêng loại 1 với loại 2, bài cách chọn mua yến sào tốt đi qua từng tiêu chí cụ thể lúc cầm tổ yến trên tay.

Mua và bảo quản

Hai dòng đều có trang riêng để bạn xem hình thật và quy cách đóng gói: tổ yến thô loại 1 và tổ yến thô loại 2. Là chính chủ nhà nuôi yến, bán không qua trung gian, nên chúng tôi luôn có mức giá tận gốc.

Về bảo quản, tổ yến thô còn lông gần như không có hạn sử dụng nếu tránh được điều kiện khắc nghiệt: cất nơi khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát, đậy kín sau mỗi lần dùng, và không để gần cửa kính hay chỗ nắng chiếu trực tiếp vì ánh nắng làm giảm chất lượng tổ.

Tổ yến trắng đẹp, ít lông có chắc là yến ngon không?

Đây là chỗ nhầm phổ biến nhất khi khách đứng trước tủ yến. Một tổ trắng sáng, dáng cân đối, nhìn sạch sẽ thường được mặc định ngay là hàng ngon; còn tổ trông lem luốc hơn một chút thì bị chê là dở. Nhưng nếu chỉ nhìn bằng mắt, thứ bạn đọc được mới chỉ là hình thức của cái tổ, chưa phải chất lượng của sợi yến bên trong.

Mắt thường không cho biết sợi yến có dai không, tổ này ra từ nhà yến nào, và quan trọng nhất là chưng lên rồi thì có nở đều, có dậy mùi đặc trưng, ăn có ngon hay không. Tất cả những thứ đó chỉ lộ ra sau khi ngâm và chưng. Cũng vì vậy mà chuyện tổ đẹp hay tổ xấu, như đã nói ở các phần trên, chỉ quyết định giá bán chứ không quyết định dưỡng chất.

Chiều ngược lại cũng đúng: một tổ nhìn không bắt mắt chưa chắc là hàng kém. Tổ góc trong nhóm loại 2 là ví dụ rõ nhất — cùng nhà yến, cùng đợt gỡ tổ, cùng tiêu chuẩn chọn lọc, chỉ khác đúng ở chỗ con chim đã chọn góc tường để làm nhà.

Vậy dựa vào đâu để biết tổ yến tốt?

Thay vì chấm điểm bằng vẻ ngoài, hãy đi theo những dấu hiệu kiểm chứng được. Ngâm nước, sợi yến thật tơi ra thành từng sợi rõ ràng và có độ đàn hồi, nở gấp khoảng 4 đến 5 lần, chứ không tan nhũn thành khối như thạch; sợi cũng không đều tăm tắp một cách bất thường. Chưng lên, yến thật giữ được mùi tanh nhẹ rất đặc trưng — hàng độn hóa chất thì có mùi lạ, hoặc không mùi một cách bất thường.

Trước cả những phép thử đó là nguồn gốc: tổ này ra từ nhà yến nào, người bán có sẵn sàng đưa bạn xem tổ nguyên bản còn lông, có cho ngâm thử ngay tại quầy hay không. Một tổ trắng đều màu đến mức hoàn hảo cũng không phải dấu hiệu đáng mừng — đó có thể là yến đã qua tẩy trắng. Chi tiết từng dấu hiệu, chúng tôi viết riêng trong bài cách phân biệt yến sào thật giả. Nói cho cùng, yến ngon hay không thì phải chưng lên, ăn rồi mới biết — nhìn thôi là chưa đủ.

Câu hỏi thường gặp